Ile ETF-ów naprawdę potrzebujesz? (Prawda o dywersyfikacji, której nikt Ci nie powie)

Michał siedzi wieczorem z arkuszem w Excelu. 15 kolumn. 12 ETF-ów do porównania. VWCE, IWDA, VUAA, EUNL, EMIM, AGGH. Notatki na marginesie, kolorowe komórki, trzy zakładki. Od dwóch miesięcy.

I wiesz co jest najlepsze? W portfelu nadal ma zero.

Brzmi znajomo? Bo to jest DOKŁADNIE ten sam wzorzec, który widzę u 80% osób, które do mnie piszą. Myślą, że dywersyfikacja oznacza więcej ETF-ów. Że im więcej tickerów w portfelu, tym bezpieczniej. Że prawdziwy inwestor ma rozbudowany arkusz i 8 pozycji.

Nie. Prawdziwy inwestor ma prosty portfel i spokojną głowę.

Dzisiaj rozbijamy jeden z największych mitów inwestowania pasywnego. Trzymaj się, bo to co przeczytasz, może zaoszczędzić Ci setek godzin i dziesiątek zbędnych transakcji.

"Mam 6 ETF-ów, jestem zdywersyfikowany!"

Nie jesteś. Prawdopodobnie masz duplikaty.

Pokażę Ci na przykładzie. Michał kupił 4 ETF-y, bo chciał "być bezpieczny":

• VWCE (Vanguard FTSE All-World)
• IWDA (iShares Core MSCI World)
• VUAA (Vanguard S&P 500)
• EUNL (iShares Core MSCI World EUR)

Wygląda profesjonalnie, prawda? Cztery pozycje, różne nazwy, różni dostawcy. Dywersyfikacja.

Tylko że IWDA i EUNL to TEN SAM indeks (MSCI World) od dwóch różnych dostawców. Michał kupił to samo dwa razy. A VUAA to S&P 500, czyli 500 największych amerykańskich spółek. Które JUŻ są w VWCE i w IWDA. A VWCE zawiera w sobie praktycznie wszystko, co jest w IWDA, plus rynki wschodzące na dokładkę.

Efekt? Te 4 ETF-y w 70% trzymają TE SAME spółki. Apple, Microsoft, Amazon, Nvidia. Siedzą w każdym z nich. Michał nie zdywersyfikował portfela. Michał go zduplikował.

To nie jest dywersyfikacja. To jest iluzja dywersyfikacji.

Jeden ETF, 3700 spółek. Czytasz to dobrze.

Weźmy VWCE. Jeden ETF. Co jest w środku?

3700 spółek 49 krajów
• Rynki rozwinięte PLUS rynki wschodzące
• USA, Europa, Japonia, Chiny, Indie, Brazylia, Korea Południowa
• Od Apple po małą firmę z Tajwanu, o której nigdy nie słyszałeś

Jeden ETF i masz CAŁY świat. Dosłownie. Każdy kontynent, każdy sektor, tysiące firm.

Kiedy ktoś mówi "ale jeden ETF to za mało dywersyfikacji" - zapytaj go, ile spółek ma w portfelu. Bo jeśli wybrał sam 20 akcji i mówi Ci, że VWCE z 3700 spółkami to za mało, to jest problem z jego rozumieniem słowa "dywersyfikacja", nie z Twoim portfelem.

Ile ETF-ów naprawdę potrzebujesz? Trzy warianty.

Uprośćmy to do bólu. Bo prostota jest tu cnotą, nie lenistwem.

Wariant 1: Minimalista (1 ETF)

VWCE. Koniec. Cały świat w jednym instrumencie. 3700 spółek, 49 krajów, TER 0,22% rocznie. Zero rebalancingu. Kupujesz raz w miesiącu i żyjesz dalej.

Dla kogo? Dla 90% ludzi, którzy zaczynają. Serio. Nie potrzebujesz nic więcej na start. I wiesz co? Nie potrzebujesz nic więcej na finiszu też. Mnóstwo ludzi inwestuje w JEDEN globalny ETF przez 20 lat i ma się świetnie.

Wariant 2: Standardowy (2 ETF-y)

IWDA (rynki rozwinięte) + EMIM (rynki wschodzące). Proporcja 85/15. To daje Ci to samo co VWCE, ale z możliwością samodzielnego ustalenia proporcji między rozwiniętymi a wschodzącymi rynkami.

Dla kogo? Dla ludzi, którzy chcą mieć kontrolę nad wagą regionów. Np. uważasz, że rynki wschodzące będą rosnąć szybciej? Dajesz 80/20 zamiast 85/15. Chcesz być bardziej konserwatywny? 90/10.

Wariant 3: Rozbudowany (3 ETF-y)

Rynki rozwinięte + rynki wschodzące + obligacje. Ten trzeci element (obligacje) zmniejsza zmienność portfela. Rynki spadają 30%? Obligacje częściowo amortyzują cios. Nie eliminują strat, ale łagodzą wahania.

Dla kogo? Dla ludzi, którzy wiedzą, że widok -20% na portfelu sprawi, że nie będą spać w nocy. Obligacje to taki hamulec emocjonalny.

I tyle. Trzy warianty. Jeden, dwa albo trzy ETF-y. Nie osiem. Nie dwanaście. Nie piętnaście w arkuszu Excela.

Problem z overlappingiem, którego nikt Ci nie tłumaczy

To jest kluczowe i chcę, żebyś to zapamiętał.

VWCE zawiera w sobie około 60% spółek z USA. Sześćdziesiąt procent. Apple, Microsoft, Google, Amazon, Tesla, Nvidia. Wszystko tam jest.

Teraz wyobraź sobie, że do VWCE dokupujesz VUAA (S&P 500). S&P 500 to 500 największych amerykańskich spółek. Które JUŻ SĄ w Twoim VWCE.

Co właśnie zrobiłeś? Nie zdywersyfikowałeś się. Podwoiłeś ekspozycję na USA. Masz teraz np. 75% portfela w amerykańskich spółkach zamiast 60%.

Czy to może być świadoma decyzja? Jasne. Jeśli WIESZ, że chcesz więcej USA w portfelu i ROZUMIESZ, że to zwiększa Twoją zależność od jednego rynku. Ale 95% ludzi, którzy to robią, nie ma pojęcia, że duplikują pozycje. Myślą, że dywersyfikują.

Proste ćwiczenie: wejdź na justETF.com, sprawdź skład swoich ETF-ów i policz, ile razy masz Apple w portfelu. Jeśli więcej niż raz, masz duplikację, nie dywersyfikację.

Im więcej ETF-ów, tym więcej roboty

Jeden ETF = zero rebalancingu. Kupujesz co miesiąc i tyle. Nie musisz się zastanawiać, czy proporcje się rozjechały. Nie musisz liczyć, który ETF kupić więcej, a który mniej. Nie musisz otwierać arkusza.

Dwa ETF-y = prosty rebalancing. Raz na pół roku sprawdzasz, czy proporcja 85/15 się nie zmieniła na 90/10, i ewentualnie dokupujesz więcej tego, który "odstawał".

Pięć ETF-ów = spreadsheet, kalkulacje, transakcje. Masz rozwiniętych, wschodzących, obligacje, surowce, REITy. Każdy z inną wagą docelową. Co kwartał musisz to liczyć, sprawdzać, korygować. Nagle Twoje "15 minut miesięcznie" zamienia się w godzinę z Excelem.

Osiem ETF-ów? Gratulacje, masz part-time job, którego nikt Ci nie płaci.

A wiesz co jest ironia? Wyniki portfela z 8 ETF-ami są często TAKIE SAME albo gorsze niż portfela z jednym VWCE. Bo te ETF-y w dużej mierze się pokrywają. Robisz więcej roboty za ten sam rezultat.

96 transakcji rocznie vs 12

Policzmy. Masz 8 ETF-ów. Inwestujesz co miesiąc (DCA). To 8 transakcji razy 12 miesięcy = 96 transakcji rocznie.

Masz 1 ETF? 12 transakcji rocznie.

"Ale prowizje są niskie!" Nawet jeśli każda transakcja kosztuje 2-3 zł, to przy 96 transakcjach rocznie masz 200-300 zł kosztów. Nie zbankrutujesz, jasne. Ale to pieniądze, które mogłyby pracować na Ciebie. A do tego dochodzi czas. 96 transakcji to 96 momentów, kiedy musisz się zalogować, wybrać ETF, wpisać kwotę, potwierdzić. Każda transakcja to okazja do popełnienia błędu, do zmiany zdania, do impulsywnej decyzji.

Prostota chroni Cię przed Tobą samym. I to nie jest żart.

Co mówią ludzie mądrzejsi ode mnie

Warren Buffett, prawdopodobnie najlepszy inwestor w historii, powiedział wprost: gdyby miał zostawić pieniądze swojej żonie po swojej śmierci, włożyłby je w prosty fundusz indeksowy S&P 500. Nie w 15 ETF-ów. Nie w hedge fund. W JEDEN fundusz indeksowy.

Jack Bogle, twórca Vanguard (firmy, która zarządza BILIONAMI dolarów), miał słynne powiedzenie: "Don't look for the needle in the haystack. Just buy the haystack." Nie szukaj igły w stogu siana. Kup cały stóg. Jeden globalny ETF to jest ten stóg.

To nie są ludzie, którzy "upraszczają bo nie znają się na temacie". To są ludzie, którzy widzieli WSZYSTKO co rynek ma do zaoferowania i doszli do wniosku, że prostota wygrywa.

"Ale co jeśli mój ETF upadnie?"

Dostaję to pytanie regularnie. I rozumiem, skąd się bierze. Jeśli masz jeden ETF i myślisz o nim jak o jednej firmie, to logiczne, że boisz się, co będzie jak ta firma zbankrutuje.

Tylko że ETF to nie firma. ETF to opakowanie.

Kiedy kupujesz VWCE, nie dajesz pieniędzy Vanguardowi żeby sobie z nimi poradził. Twoje pieniądze kupują udziały w 3700 REALNYCH spółkach. Te spółki istnieją fizycznie. Mają biura, pracowników, przychody. Apple nie zniknie, bo Vanguard ma zły kwartał.

Gdyby Vanguard jako firma upadł (co jest ekstremalnie mało prawdopodobne, bo zarządzają aktywami o wartości 8 BILIONÓW dolarów), Twoje aktywa nadal istnieją. Są prawnie odseparowane od majątku Vanguarda. Przeszłyby pod zarząd innego dostawcy. Twoje 3700 spółek dalej by tam było.

To tak jakby firma, która produkuje Twój sejf, zbankrutowała. Sejf nadal stoi u Ciebie w domu. Pieniądze w środku są Twoje.

Kiedy WIĘCEJ ETF-ów faktycznie ma sens

Nie chcę, żebyś wyszedł z tego artykułu myśląc, że posiadanie więcej niż 3 ETF-ów to zawsze błąd. Nie jest. Ale jest konkretna lista sytuacji, kiedy to ma sens:

1. Duży portfel (500 000 zł+). Przy takich kwotach rozsądna optymalizacja podatkowa i regionalna może mieć realny wpływ na wynik. Dodatkowy ETF na rynki europejskie albo na small caps ma sens, bo różnice w zwrotach przy dużych kwotach przekładają się na konkretne pieniądze.

2. Specyficzne cele podatkowe. Masz IKE, IKZE i zwykły rachunek? Różne ETF-y na różnych kontach mogą pomóc w optymalizacji podatkowej. To jest świadoma strategia, nie "kupuję bo fajny ticker".

3. Świadoma ekspozycja na regiony lub sektory. Wierzysz, że Indie będą rosnąć szybciej niż średnia światowa? OK, dokupujesz ETF na Indie. Ale WIESZ dlaczego to robisz i ROZUMIESZ, że to zwiększa ryzyko koncentracji.

Widzisz różnicę? W każdym z tych przypadków dodatkowy ETF jest ŚWIADOMĄ DECYZJĄ z konkretnym uzasadnieniem. Nie "kupiłem bo ktoś na forum polecił" albo "chcę być zdywersyfikowany" (chociaż z jednym globalnym ETF już jesteś).

Test na duplikację - zrób go w 5 minut

Masz w portfelu więcej niż 2 ETF-y? Zrób to:

1. Wejdź na justETF.com
2. Sprawdź TOP 10 spółek w KAŻDYM ze swoich ETF-ów
3. Policz, ile spółek się powtarza

Jeśli Apple, Microsoft i Nvidia są w trzech z Twoich czterech ETF-ów, masz problem. Nie masz dywersyfikacji. Masz złudzenie dywersyfikacji i nadmiar transakcji.

A potem zadaj sobie jedno pytanie: "Czy potrafię w jednym zdaniu powiedzieć, DLACZEGO mam tego konkretnego ETF-a w portfelu i co on dodaje, czego nie mam w pozostałych?"

Jeśli nie potrafisz, prawdopodobnie go nie potrzebujesz.

Michał zamknął arkusz

Pamiętasz Michała z początku? 15 kolumn, 12 ETF-ów, dwa miesiące analizy, zero transakcji.

Wiesz co zrobił w końcu? Zamknął arkusz. Kupił VWCE. Jeden ETF. 3700 spółek, 49 krajów. Ustawił stały przelew raz w miesiącu.

Cała operacja zajęła mu 40 minut. Po dwóch miesiącach siedzenia w Excelu.

Nie chcę przez to powiedzieć, że analiza jest zła. Analiza jest dobra. Ale analiza, która trwa dwa miesiące i kończy się tym samym miejscem, w którym zaczęła (zero transakcji) - to nie jest analiza. To jest prokrastynacja przebrana za research.

Jeden ETF globalny to wystarczająca strategia dla zdecydowanej większości ludzi. Nie idealna. Wystarczająca. A wystarczająca strategia, którą REALIZUJESZ, bije idealną strategię, która leży w Excelu.

---

Chcesz zbudować portfel, który naprawdę pracuje za Ciebie, bez chaosu z 10 ETF-ami i bez nieskończonego researchu? W Architekcie Inwestycji prowadzę Cię krok po kroku od zera do gotowego systemu inwestycyjnego. Bez bujania w obłokach, bez 50 opcji do wyboru. Konkrety, decyzje, spokój.

Szczegóły na architektinwestycji.pl.

---

Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej ani doradztwa finansowego w rozumieniu Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty kapitału. Przeszłe wyniki nie gwarantują przyszłych. Przed podjęciem decyzji inwestycyjnych rozważ konsultację z licencjonowanym doradcą.