93% zawodowców przegrywa z prostym indeksem
Prosty indeks może wypaść lepiej niż większość aktywnych funduszy, lecz porównanie nie jest obietnicą wyniku ani rekomendacją.
Warren Buffett założył się o milion dolarów z ludźmi z Wall Street. Po 10 latach indeks wybrany w zakładzie zarobił 125,8%, a fundusze zawodowych zarządzających średnio 36,3%. To konkretny historyczny przykład, nie instrukcja wyboru dla każdej osoby.
Raport SPIVA U.S. Scorecard za koniec 2025 roku wskazał, że 92,89% amerykańskich aktywnych funduszy akcyjnych large-cap, czyli w zaokrągleniu 93%, przegrało z indeksem S&P 500 w horyzoncie 20 lat. O tym, dlaczego sam wynik historyczny nie wystarcza, piszę w tekście o rankingach zwrotów. O tym, ile funduszy naprawdę potrzebujesz, piszę w tekście o dywersyfikacji. Podstawy można uporządkować przez bezpłatny przewodnik.
Spis treści
Co oznacza przewaga prostego indeksu?
Przewaga prostego indeksu oznacza, że szeroki koszyk może dać wynik porównywalny albo lepszy od aktywnego wyboru, bez konieczności wskazywania zwycięzcy.
Indeks mierzy średni wynik określonej części rynku. Nie wybiera jednej spółki na podstawie chwilowej opinii. Obejmuje składniki zgodnie z zasadami danego indeksu.
Takie podejście ogranicza część zgadywania, ale nie usuwa ryzyka. Każdy składnik może zachować się słabo, a cały indeks może spadać. Inwestor nadal musi rozumieć, jaki rynek obejmuje rozwiązanie.
Prostota dotyczy procesu wyboru. Nie jest obietnicą, że wynik zawsze będzie najlepszy.
Co pokazał zakład Warrena Buffetta?
Zakład Warrena Buffetta pokazał, że prosty fundusz indeksowy może w historii wypaść lepiej niż grupa funduszy wybranych przez zawodowców.
W 2007 roku Buffett założył się o milion dolarów z firmą Protégé Partners. Po jednej stronie było pięć funduszy funduszy hedgingowych, po drugiej fundusz indeksowy na S&P 500. W okresie 2008-2017 indeks zarobił 125,8%, fundusze średnio 36,3%, a najlepszy z nich 87,7%.
Wynik nie wynika z tego, że każdy zawodowiec nie zna rynku. Pokazuje, że doświadczenie, zespół i narzędzia nie gwarantują pobicia prostej średniej.
To historyczne porównanie nie wskazuje, co ma zrobić konkretna osoba. Pomaga tylko nazwać koszt presji, aby zawsze znaleźć najlepszy wariant.
Dlaczego zawodowcy nie pobijają własnej średniej?
Zawodowcy jako grupa nie mogą pobić własnej średniej przed uwzględnieniem kosztów, ponieważ część uczestników musi być nad średnią, a część pod nią.
Średnia rynku jest tworzona przez tych samych uczestników, których później się z nią porównuje. Jeśli jedni mają wynik powyżej średniej, inni mają wynik poniżej średniej.
Nie oznacza to, że każdy aktywny fundusz jest słaby ani że każdy indeks będzie zawsze najlepszy. Chodzi o arytmetykę porównania grupy z jej własną średnią.
Początkujący może więc zacząć od pytania, czy chce konkurować z rynkiem, czy wystarczy mu świadomy udział w jego szerokiej części.
Jak opłaty zmieniają wynik?
Opłaty zmniejszają wynik pozostający u inwestora, ponieważ są pobierane niezależnie od tego, czy strategia dała dobry rezultat.
Stała opłata za zarządzanie funduszem otwartym w Polsce może wynosić do 2% wartości aktywów rocznie.
Pojedynczy koszt może wyglądać niewielki, ale powtarza się w każdym okresie pozostawania w rozwiązaniu. Dlatego warto porównywać wynik przed opłatami z tym, co pozostaje po ich odjęciu.
Opłata nie jest jedynym kryterium. Niski koszt nie zastępuje zrozumienia składu, ryzyka i zasad działania.
Co zasada oznacza dla początkującego?
Dla początkującego zasada oznacza mniejszą presję, aby znaleźć pojedynczego zwycięzcę i przewidzieć najlepszy moment.
Zamiast koncentrować się na pobiciu rynku, można ocenić zakres ekspozycji, dywersyfikację, koszty i zgodność z własnym planem. To nie usuwa ryzyka ani nie gwarantuje zysku.
Jako psycholog widzę, że presja bycia lepszym od wszystkich często prowadzi do szukania potwierdzenia własnych przekonań. Prostota może ograniczyć liczbę impulsów i decyzji podejmowanych pod wpływem chwili.
Świadomy udział w rynku wymaga jednak wiedzy o rozwiązaniu. Prosty opis nie może zastąpić oceny własnego horyzontu.
Jak oceniać rozwiązanie indeksowe?
Rozwiązanie indeksowe ocenia się przez rynek, składniki, zasady indeksu, opłaty, ryzyko i możliwość utrzymania decyzji w trudnym okresie.
Nie traktuj słowa indeks jak magicznej etykiety. Sprawdź, jaką część rynku obejmuje, jakie klasy aktywów zawiera i według jakich zasad działa. Niska opłata nie mówi jeszcze, czy rozwiązanie pasuje do celu.
Ważne jest także zachowanie podczas spadku. Indeks nie chroni przed trudnym okresem. Jeśli obejmuje cały rynek, odzwierciedla również słabsze momenty tego rynku.
Własnymi słowami trzeba umieć wyjaśnić, co się posiada, od czego zależy wynik i jakie ryzyko się przyjmuje.
Czy indeks oznacza brak decyzji?
Indeks nie oznacza braku decyzji, ponieważ inwestor nadal wybiera zakres rynku, ryzyko, koszt i rolę rozwiązania w planie.
Dołączenie do rynku nie oddaje odpowiedzialności. Trzeba znać zasady i ograniczenia produktu, przez który uzyskuje się ekspozycję. Dopiero wtedy prostota jest świadomym wyborem.
Nie chodzi o przewidywanie każdej zmiany. Chodzi o ocenę konstrukcji i sprawdzenie, czy rozwiązanie pasuje do celu oraz horyzontu.
Jak ograniczyć potrzebę działania?
Potrzebę działania ogranicza się przez plan, rzadsze sprawdzanie i przyjęcie, że nie każda wiadomość wymaga zmiany.
U siebie stosuję prostą zasadę: portfel zmieniam tylko wtedy, gdy zmieniam plan. Bez zmiany planu nie ma zmiany w portfelu.
Prosta strategia może działać właśnie dzięki mniejszej liczbie decyzji. Nie trzeba reagować na każdą opinię ani zmieniać kierunku po jednym komunikacie.
Jako praktyk inwestycyjny wiem, że trudniejsze od zrozumienia zasady bywa przestrzeganie ich, gdy rynek zachowuje się inaczej, niż oczekujesz. Wtedy pomaga wcześniej zapisany cel i powód wyboru rozwiązania.
Brak działania nie jest dowodem pewności. Może być świadomą decyzją, gdy wynika z planu.
Jak zacząć myśleć o indeksie?
Myślenie o indeksie zaczyna się od poznania różnicy między pojedynczym składnikiem a szerokim koszykiem.
Następnie warto sprawdzić zasady indeksu, zakres rynku, koszty i możliwe spadki. Popularność nie zastępuje analizy. Obietnica szybkiego wyniku również nie.
Trzeba także odpowiedzieć, czy prostsze rozwiązanie ułatwi utrzymanie planu. Jeśli nie da się zrozumieć działania produktu, sama etykieta indeksu nie wystarczy.
Najczęstsze pytania
Czy Warren Buffett naprawdę wygrał zakład z funduszami?
W zakładzie indeks S&P 500 osiągnął 125,8% w okresie 2008-2017, a pięć funduszy wybranych przez zawodowców średnio 36,3%. To wynik konkretnego historycznego porównania.
Czy prosty indeks zawsze pobija fundusz aktywny?
Nie. Dane pokazują wybrane okresy i grupy, a nie gwarancję dla każdej osoby. Każde rozwiązanie wymaga oceny ryzyka, kosztów i zasad.
Dlaczego zawodowcy nie mogą jako grupa pobić średniej?
Przed kosztami część uczestników musi być nad średnią, a część pod nią. Grupa nie może jako całość pobić własnej średniej.
Czy opłata 2% ma duże znaczenie?
Powtarzana opłata zmniejsza wynik pozostający u inwestora.
Czy inwestowanie indeksowe nie wymaga żadnej analizy?
Wymaga zrozumienia rynku, składu, zasad, ryzyka i kosztów. Uproszczenie procesu nie zwalnia z odpowiedzialności za własną decyzję.
Prostota jest narzędziem porządkowania decyzji, a nie obietnicą wyniku.
Treści na tej stronie mają charakter wyłącznie edukacyjny i stanowią prywatne opinie autora. Nie stanowią rekomendacji inwestycyjnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 35 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (MAR) ani doradztwa inwestycyjnego w rozumieniu art. 76 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. 2024 poz. 722 t.j.). Autor nie posiada licencji doradcy inwestycyjnego KNF. Wszelkie instrumenty finansowe omawiane w treści służą wyłącznie jako przykłady edukacyjne - ich wybór nie stanowi sugestii nabycia lub zbycia. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty części lub całości zainwestowanego kapitału. Przeszłe wyniki nie gwarantują przyszłych. Decyzje inwestycyjne podejmujesz samodzielnie i na własną odpowiedzialność.
Autor: Jakub Malicki, psycholog i praktyk inwestycyjny. Ostatnia aktualizacja: 13 września 2026.
Źródła: SPIVA U.S. Scorecard Year-End 2025, S&P Dow Jones Indices, Report 1a, All Large-Cap Funds vs S&P 500, horyzont 20 lat: 92,89% (odczyt 14.08.2026, spglobal.com) · List Warrena Buffetta do akcjonariuszy Berkshire Hathaway za 2017 rok, wyniki zakładu 2008-2017 (berkshirehathaway.com) · John C. Bogle, „The Little Book of Common Sense Investing" (metafora stogu siana) · limit 2% opłaty stałej za zarządzanie FIO/SFIO: rozporządzenie Ministra Finansów z 13.12.2018 (Dz.U. 2018 poz. 2380), poziom 2% obowiązuje od 2022 r.
Kategorie
Treści na tej stronie mają charakter wyłącznie edukacyjny i stanowią prywatne opinie autora. Nie stanowią rekomendacji inwestycyjnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 35 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (MAR) ani doradztwa inwestycyjnego w rozumieniu art. 76 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. 2024 poz. 722 t.j.). Autor nie posiada licencji doradcy inwestycyjnego KNF. Wszelkie instrumenty finansowe omawiane w treści służą wyłącznie jako przykłady edukacyjne - ich wybór nie stanowi sugestii nabycia lub zbycia. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty części lub całości zainwestowanego kapitału. Przeszłe wyniki nie gwarantują przyszłych. Decyzje inwestycyjne podejmujesz samodzielnie i na własną odpowiedzialność.
